Hamile ve Emziren Glokomlunun Tedavi Protokolü

Konuya başlamadan sağlıklı hamilelerde göz içi basıncının (GİB) normallere göre %10 düşük olduğunu vurgulayalım (hamilelikte aşırı progesteron hormonu salınımı endojen kortikosteroid etkinliğini bloke eder).

Glokomun tıbbi tedavisinde hamileler için güvenliği tam olarak kanıtlanmış hiçbir antiglokomatö ilaç yoktur. Hamilelerde kullanılan ilaçlar güvenlik derecesi açısından çeşitli kategorilere ayrılmışlardır;

  1. İnsan çalışmaları ile güvenli olduğu kanıtlananlar.
  2. Güvenli oldukları hayvan çalışmaları ile kanıtlanmış olanlar.
  3. Güvenliliği çalışmalar ile kanıtlanmamış olanlar.
  4. Güvensizler.
  5. Kontrendike.

Glokom ilaçlarının hemen hepsi C kategorisine girer. Yani kanıta dayalı tıp kuralları ile yürütülmüş hiçbir çalışma yoktur. Özellikle ilk üç ayda kesinlikle kullanılmamalıdır.

Hamile Annenin Takip ve Tedavi Protokolü:

  • Hastanızın hamile olmayı planlıyorsa ve glokom progresyonu varsa cerrahi veya laser trabeküloplasti işlemlerinden biri yapılmalıdır.

  • Plansız bir hamilelikle karşı karşıya isek ilaçları kesilip progresyon gözlenmelidir. Sık aralıklar ile yapılacak optik sinir ve sinir lifi değerlendirmeleri bu konuda yararlı olacaktır. Hastalığın ilerlediği saptanırsa; hamileliğin 3. ayından sonra ise ilaçların olası yan etkileri hastaya anlatılmalıdır. Karbonik anhidraz inhibitörlerinin çocukta renal tübüler asidoz yapabileceği, beta blokörlerin kalp üzerine olumsuz etkisinin olabileceği, hipotansif yağların uterus kontraksiyonlarını uyarabileceği, brimonidin’in santral sinir sistemine geçebileceği belirtilmelidir.

Tüm bu uyarılar yapıldıktan ve annenin onayı alındıktan sonra ilaç tedavisine karar verilirse ilk tercih Timolol’ün %0.1’lik jel formu olmalıdır. İkinci tercih topikal karbonik anhidraz inhibitörleridir. İlaç kullanılmayacaksa selektif laser trabeküloplasti zararsız iyi bir seçenektir. Başarı sağlanamazsa veya laser için uygun bir hasta değilse cerrahi tercih edilmelidir. Lokal anestezi için kullanılacak Jetokain güvenlidir. Ancak antimetabolit kesinlikle kullanılmamalıdır. Hastanın olasılıkla genç olması ve antimetabolit kullanılmaması cerrahi başarısının düşük olma ihtimalini güçlendirir. Bu yüzden gelecekte planlanacak ikincil cerrahileri düşünerek konjonktiva kadran kullanımı sınırlı tutulmalıdır. Açık açılı glokomlu olgularda non-penetran glokom cerrahisi bu tür olgularda iyi bir seçenektir. Postoperatif antibiyotik kullanımını azaltır.

Emziren annenin takip ve tedavi protokolü:

Çoğu ilaç süt yoluyla çocuğa geçeceği için, hamile annede gösterdiğimiz dikkati, emziren anne için de göstermemiz gereklidir. Önerdiğimiz protokol şöyle;

  1. Lazer Trabeküloplasti
  2. İlaç Tedavisi: Beta blokörler, alfa 2 agonistler ve sistemik karbonik anhidraz inhibitörlerinin süt yoluyla çocuğa geçtiğine dair kanıtlar mevcuttur. Topikal karbonik anhidraz inhibitörlerinin güvenle verilebileceği bildirilmiştir. Hipotansif yağların anne sütünden geçip geçmediği ve bebekte olası yan etkileri bilinmemektedir, kaçınılması yerinde olur.
  3. Cerrahi: Anestezi sırasında verilen moleküllerin anne sütünden bebeğe geçme olasılığı düşünülerek, cerrahi öncesi süt depolamanın ve cerrahiden sonra bir süre emzirmemenin yararlı olacağı kanısı hakimdir.

Dr. Halil Ateş
ÖNCEKİ SAYFA